Thuê xe máy ở Hà Giang, khách thường thuê ngay tại khu thành phố cũ (nay là phường Hà Giang 1, Hà Giang 2), chọn giữa xe số, xe côn tay và xe ga, rồi kiểm kỹ phanh, lốp, đèn, còi, xích trước khi ký nhận. Bạn cần giấy phép lái xe đúng hạng với loại xe, giấy tờ tuỳ thân để làm thủ tục, và nên thống nhất rõ bằng văn bản chuyện xe hỏng, tai nạn, trả xe muộn.
Bài này không nêu tên hay giá của cơ sở cho thuê nào, vì những thứ đó đổi thường xuyên. Thay vào đó là cách chọn loại xe hợp với tay lái của bạn, danh sách những điểm cần kiểm khi nhận xe, và những câu nên hỏi trước khi đặt cọc để tránh tranh cãi khi trả xe.
Chọn loại xe theo tay lái và hành trình
Nhiều nơi cho thuê có ba nhóm xe chính. Cách chọn không phụ thuộc xe nào “ngầu” hơn mà phụ thuộc bạn quen loại nào:
| Loại xe | Hợp với | Ưu điểm trên đèo | Hạn chế |
|---|---|---|---|
| Xe số phổ thông | Người quen xe số, đi một hoặc hai người nhẹ cân | Hãm bằng động cơ tốt khi đổ dốc, dễ sửa, phụ tùng dễ tìm | Leo dốc chở nặng hơi đuối, cần về số thấp sớm |
| Xe côn tay | Người đã thành thạo côn tay | Kiểm soát số và lực kéo tốt, khoẻ khi leo dốc | Người chưa quen côn dễ chết máy giữa dốc, mỏi tay trái |
| Xe tay ga | Người chỉ quen xe ga, đi nhẹ, rất cẩn thận | Dễ lái, không phải sang số | Hãm động cơ yếu, phanh nóng nhanh khi đổ dốc dài |
| Xe phân khối lớn | Người có kinh nghiệm và giấy phép hạng phù hợp | Khoẻ, ổn định ở đoạn thẳng | Nặng, khó xoay ở cua tay áo, yêu cầu giấy phép hạng cao hơn |
Nguyên tắc chung: chọn loại xe bạn đã lái quen ở nhà. Đèo Hà Giang không phải nơi để tập côn tay hay làm quen xe nặng lần đầu. Nếu bạn chỉ quen xe ga mà vẫn muốn đi xe số, hãy chạy thử vài vòng trong phố, tập về số khi xuống dốc nhẹ trước khi lên đèo.
Giấy phép lái xe và giấy tờ cần mang
Người lái phải có giấy phép lái xe mô tô hạng phù hợp với dung tích và loại xe đang điều khiển. Các hạng giấy phép và phạm vi của chúng đã được điều chỉnh theo luật giao thông đường bộ mới, nên nếu bạn có bằng cấp từ lâu, hãy kiểm lại quy định hiện hành xem bằng của mình được lái loại xe nào. Xe dung tích lớn thường đòi hỏi hạng bằng cao hơn xe phổ thông.
Người nước ngoài cần loại giấy phép được Việt Nam công nhận theo quy định hiện hành; không phải mọi loại bằng quốc tế đều có giá trị. Các cơ sở cho thuê đôi khi vẫn giao xe cho người không có giấy phép hợp lệ, nhưng khi có tai nạn hay bị kiểm tra, người lái chịu trách nhiệm và bảo hiểm du lịch có thể từ chối chi trả. Đừng coi việc cơ sở “không hỏi bằng” là được phép.
Mang theo căn cước bản gốc. Nhiều nơi yêu cầu để lại một loại giấy tờ hoặc tiền đặt cọc. Hạn chế để lại hộ chiếu hay căn cước bản gốc vì bạn cần chúng để đăng ký lưu trú và khi đi vào khu vực biên giới; hỏi xem có thể đặt cọc bằng tiền thay thế không. Nhận lại giấy tờ xe như đăng ký xe bản sao hợp lệ và giấy chứng nhận bảo hiểm bắt buộc của xe, để trong cốp suốt chuyến.
Mười điểm kiểm xe trước khi ký nhận
Dành mười lăm phút cho danh sách dưới đây. Nhân viên cho thuê tử tế sẽ không phiền khi bạn kiểm, và nếu họ tỏ ra khó chịu, đó cũng là thông tin đáng giá:
- Phanh trước và sau: bóp, đạp thử khi xe đứng yên và khi chạy chậm; phanh phải ăn chắc, hành trình tay phanh không quá sâu.
- Lốp: gai còn rõ, không có vết nứt, phồng; hỏi áp suất đã bơm đúng chưa.
- Xích và nhông: xích không quá chùng, không khô dầu, nhông không mòn nhọn.
- Đèn pha, đèn cốt, đèn phanh, xi nhan: bật thử tất cả; đèn rất cần khi gặp sương.
- Còi: phải kêu rõ, vì ở cua khuất còi là công cụ an toàn chứ không phải để làm phiền.
- Gương chiếu hậu: đủ hai bên, chắc, chỉnh được.
- Côn và số: với xe số, xe côn, sang thử các số, côn không trượt, không kẹt.
- Giảm xóc: nhấn mạnh phần đầu và đuôi xe, xe phải nảy lên êm, không kêu.
- Đồng hồ xăng và mức xăng: ghi lại mức xăng khi nhận để trả đúng thoả thuận.
- Vết xước, móp có sẵn: chụp ảnh, quay video quanh xe với nhân viên đứng cạnh, gửi cho họ qua tin nhắn để cả hai bên cùng giữ.
Sau khi kiểm, chạy thử một vòng ngắn trong phố. Những vấn đề như tay lái lệch, phanh kêu, máy rung bất thường thường chỉ lộ ra khi xe đang chạy.
Những điều nên thống nhất trước khi đặt cọc
Xe hỏng giữa đường thì sao? Hỏi rõ cơ sở có hỗ trợ cứu hộ không, gọi ai, ai trả tiền sửa khi hỏng do hao mòn tự nhiên và khi hỏng do người thuê. Một số nơi có quan hệ với thợ ở các trung tâm xã trên vòng cung; xin số liên hệ trước khi đi.
Tai nạn, va quệt thì xử lý thế nào? Hỏi mức bồi thường cho từng loại hư hỏng, có bảo hiểm thân xe hay không và bảo hiểm đó chi trả trong trường hợp nào. Ghi các thoả thuận này ra giấy hoặc tin nhắn.
Trả xe ở đâu, muộn thì tính thế nào? Nếu muốn trả xe ở nơi khác hoặc nhờ chở xe về, hỏi trước điều kiện. Thống nhất giờ trả và cách tính khi trả muộn, để không phải chạy vội trong ngày cuối.
Đồ đi kèm gồm những gì? Mũ bảo hiểm có kính, giá chằng hành lý, dây buộc, áo mưa, bộ vá săm hoặc bơm nhỏ. Kiểm tra mũ bảo hiểm có quai cài chắc, vừa đầu; mũ quá rộng gần như vô dụng khi ngã.
Hành lý gửi lại có được không? Nhiều nơi cho gửi vali, đồ cồng kềnh để bạn đi nhẹ. Hỏi nơi cất có khoá không và có ghi nhận gì không.
Thuê xe đi kèm người lái: khi nào hợp lý hơn tự lái
Nhiều cơ sở cho thuê cũng nhận thuê người lái địa phương, bạn ngồi sau, họ cầm lái suốt vòng. Đây là lựa chọn rất đáng cân nhắc nếu bạn chưa vững tay lái, sợ độ cao, đi một mình, hoặc muốn tập trung hẳn vào việc ngắm cảnh, chụp ảnh. Người lái địa phương thuộc đường, biết chỗ nào có sạt lở, chỗ nào sương thường kéo lên và có thể giới thiệu những góc nhìn ít người biết.
Khi thuê người lái, hỏi rõ phạm vi: họ chỉ lái hay có dẫn đường, ăn ở của họ ai lo, lịch trình có được điều chỉnh khi thời tiết xấu không. Yêu cầu người lái đi chậm, không uống rượu trong ngày lái, và đừng ngại nói khi bạn thấy họ đi nhanh quá. Chi tiết hơn về cách đi Hà Giang khi không tự lái có ở một bài riêng trong mục này.
Cũng có cách lai: bạn tự lái ở những đoạn dễ như thung lũng Quản Bạ, Yên Minh, còn thuê người lái cho đoạn khó như Mã Pì Lèng hoặc khi trời mưa. Hỏi trước cơ sở cho thuê có làm được kiểu linh hoạt này không, vì người lái cần biết điểm hẹn và cách quay về.
Chăm xe dọc đường: những việc nhỏ mỗi sáng
Xe thuê đi vòng cung chịu tải nặng: leo dốc dài, đổ dốc liên tục, đường bụi và có khi đường bùn. Mỗi sáng trước khi xuất phát, dành năm phút nhìn lại xe: bóp thử phanh, nhìn lốp xem có đinh, đá găm hay non hơi, nhìn xích xem có chùng hay khô, bật thử đèn, còi. Những việc này nhanh hơn nhiều so với xử lý hỏng hóc giữa đèo.
Ở các trung tâm xã trên vòng cung thường có tiệm sửa xe máy, nhưng không phải tiệm nào cũng có phụ tùng cho mọi loại xe, nhất là xe côn tay hay xe phân khối lớn. Đây là một lý do nữa để chọn xe phổ thông. Khi xe có dấu hiệu lạ, ghé tiệm ngay ở trung tâm gần nhất thay vì cố đi tiếp qua đoạn đèo vắng.
Vài dấu hiệu cần dừng kiểm tra ngay: phanh kêu rít hoặc ăn yếu đi, tay lái rung hoặc lệch về một bên, xe ì máy khi leo dốc dù đã về số thấp, có tiếng lạch cạch ở xích, đèn báo bất thường trên đồng hồ. Gọi cho cơ sở cho thuê trước khi tự ý sửa, để họ hướng dẫn tiệm quen và để hai bên cùng nắm tình trạng.
Hành lý trên xe máy: gọn, thấp và chắc
Hành lý buộc sai là nguyên nhân âm thầm của nhiều cú ngã. Một chiếc ba lô to đeo sau lưng kéo người lái ngả ra sau khi leo dốc, làm mỏi vai và cổ sau vài giờ. Túi buộc cao trên yên sau làm trọng tâm xe nâng lên, xe lắc khi vào cua. Dây buộc lỏng thì túi xô lệch, có khi tụt xuống chạm bánh hoặc ống xả.
Cách làm hợp lý là gửi bớt đồ ở nơi thuê xe, chỉ mang đủ cho số ngày đi. Đồ nặng để thấp và sát yên, buộc bằng dây chun chuyên dụng chéo nhiều chiều, kiểm lại sau mỗi lần dừng. Bọc đồ trong túi chống nước vì mưa trên núi đến nhanh. Điện thoại, giấy tờ, tiền mặt để trong túi áo có khoá kéo hoặc túi đeo trước ngực, không để trong túi buộc sau xe.
Nếu đi hai người một xe, người ngồi sau đeo ba lô nhỏ là vừa, đồ còn lại buộc lên giá. Đừng để người ngồi sau ôm thêm túi to trên đùi, vì họ sẽ không bám chắc được khi xe đổ dốc hay phanh gấp.
Khi trả xe: để mọi thứ kết thúc gọn
Trả xe vào ban ngày, có thời gian để cùng nhân viên kiểm. Đổ xăng theo mức đã thoả thuận, rửa sơ nếu xe dính bùn nhiều sau đường mưa. Mở lại ảnh và video lúc nhận xe để đối chiếu nếu có tranh luận về vết xước.
Nếu trong chuyến đi xe có hỏng hóc và bạn đã sửa dọc đường, giữ lại hoá đơn, ảnh phụ tùng thay ra để trao đổi với cơ sở cho thuê. Thông báo cho họ ngay lúc xe hỏng thay vì đợi lúc trả xe; nhiều tranh cãi bắt nguồn từ việc người thuê tự ý sửa mà không báo.
Cuối cùng, nhận lại đầy đủ giấy tờ, tiền cọc. Nếu bạn hài lòng với dịch vụ, nên để lại nhận xét chân thực để người đi sau có thêm thông tin. Nếu không hài lòng, nhận xét cụ thể, có thông tin, cũng có ích hơn những lời phàn nàn chung chung.
Câu hỏi thường gặp
Có thuê xe máy ở Hà Nội rồi chạy lên Hà Giang được không?
Được, nhiều nơi ở Hà Nội cho thuê xe đi đường dài. Nhưng bạn phải lái cả chặng quốc lộ dài và mang xe về. Thuê xe tại thành phố Hà Giang cũ thường hợp lý hơn cho chuyến đi ngắn ngày vì bạn để sức lái cho cao nguyên đá.
Không có bằng lái thì có thuê xe được không?
Một số nơi vẫn giao xe, nhưng lái xe không có giấy phép là vi phạm, và khi có tai nạn bạn chịu trách nhiệm đầy đủ, bảo hiểm có thể không chi trả. Nếu không có bằng phù hợp, hãy thuê người lái địa phương.
Thuê xe số hay xe côn cho người chưa đi đèo bao giờ?
Nên chọn loại xe bạn đã quen ở nhà. Nếu đã quen xe số, xe số phổ thông là lựa chọn an toàn. Không nên tập côn tay lần đầu trên đèo, vì chết máy giữa dốc hay nhả côn gấp ở cua đều có thể gây ngã xe.
Có cần mua thêm bảo hiểm khi thuê xe?
Xe phải có bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc, nhưng nó chỉ chi trả thiệt hại cho bên thứ ba theo quy định. Hỏi cơ sở cho thuê về bảo hiểm thân xe, và kiểm tra bảo hiểm du lịch của bạn có chi trả khi tự lái xe máy hay không.
Nên để lại giấy tờ gì làm cọc?
Hạn chế để lại căn cước hay hộ chiếu bản gốc vì bạn cần chúng khi đăng ký lưu trú và đi vùng biên. Hỏi xem có thể đặt cọc bằng tiền hoặc một giấy tờ khác không, và ghi rõ trong biên nhận.