Từ ngày 1/7/2025, vùng Hà Giang cũ không còn thành phố Hà Giang và mười huyện; thay vào đó là hai phường Hà Giang 1, Hà Giang 2 và vài chục xã mới trực thuộc thẳng tỉnh Tuyên Quang. Mỗi xã mới thường được gộp từ hai đến năm xã, thị trấn cũ; tên xã mới có khi lấy tên huyện cũ (xã Đồng Văn, xã Mèo Vạc, xã Bắc Quang), có khi lấy tên một xã cũ lớn nhất (xã Lũng Cú, xã Khâu Vai, xã Du Già).
Bài này giải thích quy luật đặt tên để bạn đoán đúng, đưa ví dụ cụ thể theo từng huyện cũ và chỉ ra những chỗ dễ nhầm như xã cũ bị chia cho hai xã mới hay tên xã mới trùng tên thị trấn cũ. Danh sách đầy đủ và chính thức nằm trong nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh; khi làm giấy tờ quan trọng, hãy đối chiếu với nguồn đó hoặc với thông tin cư trú trên VNeID.
Quy luật đặt tên xã mới ở vùng Hà Giang cũ
Nhìn qua danh sách, có thể thấy ba cách đặt tên. Cách thứ nhất là lấy tên huyện cũ cho xã chứa thị trấn huyện lỵ: thị trấn Đồng Văn cùng các xã quanh nó thành xã Đồng Văn; thị trấn Mèo Vạc và các xã lân cận thành xã Mèo Vạc; thị trấn Yên Minh thành phần lõi của xã Yên Minh; thị trấn Vinh Quang thành phần lõi của xã Hoàng Su Phì; thị trấn Việt Quang thành phần lõi của xã Bắc Quang; thị trấn Yên Phú thành phần lõi của xã Bắc Mê. Nhờ vậy, tên huyện vẫn còn, chỉ đổi cấp.
Cách thứ hai là giữ tên một xã cũ có tiếng hoặc lớn nhất trong nhóm được gộp: xã Lũng Cú (gộp Lũng Cú, Má Lé, Lũng Táo), xã Khâu Vai (gộp Khâu Vai, Cán Chu Phìn, Lũng Pù), xã Du Già (gộp Du Già, Du Tiến), xã Lao Chải (gộp Lao Chải, Xín Chải, Thanh Đức). Cách thứ ba là đặt tên ghép hoặc tên mới, ít gặp hơn ở vùng này, như hai phường Hà Giang 1 và Hà Giang 2 thay cho thành phố cũ.
Có một số xã cũ đủ lớn hoặc đặc thù nên giữ nguyên, không gộp với ai: Cao Bồ, Thuận Hòa, Thượng Sơn, Tùng Bá, Minh Tân ở Vị Xuyên cũ; Tiên Nguyên ở Quang Bình cũ; Quảng Nguyên ở Xín Mần cũ; Ngọc Long ở Yên Minh cũ. Người ở những xã này gần như chỉ cần bỏ chữ huyện và đổi tên tỉnh.
Ví dụ theo từng huyện cũ
Bảng dưới chọn những trường hợp rõ ràng để bạn hình dung, không phải danh sách đầy đủ. Tên xã cũ ghi theo cách viết thường gặp trên giấy tờ:
| Huyện, thành phố cũ | Xã, phường mới | Gộp từ các đơn vị cũ |
|---|---|---|
| Thành phố Hà Giang | Phường Hà Giang 1 | Phường Nguyễn Trãi, xã Phương Độ, xã Phương Thiện |
| Thành phố Hà Giang | Phường Hà Giang 2 | Phường Trần Phú, Minh Khai, Quang Trung, Ngọc Hà và xã Phong Quang |
| Vị Xuyên | Xã Vị Xuyên | Thị trấn Vị Xuyên, thị trấn Nông trường Việt Lâm, xã Đạo Đức và một phần xã Việt Lâm |
| Đồng Văn | Xã Phố Bảng | Thị trấn Phó Bảng, xã Phố Cáo, Phố Là, Lũng Thầu |
| Mèo Vạc | Xã Sơn Vĩ | Xã Sơn Vĩ, Thượng Phùng, Xín Cái |
| Quản Bạ | Xã Quản Bạ | Thị trấn Tam Sơn, xã Quản Bạ, xã Quyết Tiến |
| Yên Minh | Xã Mậu Duệ | Xã Mậu Duệ, Mậu Long, Ngam La |
| Hoàng Su Phì | Xã Nậm Dịch | Xã Nậm Dịch, Nậm Tỵ, Tả Sử Choóng |
| Xín Mần | Xã Pà Vầy Sủ | Thị trấn Cốc Pài, xã Pà Vầy Sủ, Bản Ngò, Nàn Ma |
| Bắc Quang | Xã Vĩnh Tuy | Thị trấn Vĩnh Tuy, xã Vĩnh Hảo, Đông Thành |
| Quang Bình | Xã Quang Bình | Thị trấn Yên Bình, xã Tân Nam |
| Bắc Mê | Xã Đường Hồng | Xã Đường Hồng, Đường Âm, Phú Nam |
Để ý trường hợp xã Pà Vầy Sủ: thị trấn Cốc Pài, nơi đặt huyện lỵ Xín Mần cũ, không mang tên xã mới. Còn xã Xín Mần mới lại được gộp từ các xã Xín Mần, Nàn Xỉn, Thèn Phàng, Bản Díu, Chí Cà ở phía bắc. Người ở Cốc Pài vì thế hay ghi nhầm thành "xã Xín Mần". Đây là ví dụ cho thấy không nên đoán theo tên huyện mà phải tra.
Ba cách tra xã mới của mình
Không cần thuộc danh sách; chỉ cần biết tra ở đâu cho chắc:
- Ứng dụng VNeID. Mục thông tin cư trú hiển thị nơi thường trú, tạm trú theo đơn vị hành chính mới. Đây là thông tin cơ quan nhà nước dùng để đối chiếu khi bạn làm thủ tục, nên ghi theo đây là ít sai nhất.
- Nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh. Văn bản này liệt kê từng xã mới gộp từ những xã cũ nào, kèm phần chia tách khi một xã cũ bị cắt cho hai xã mới. Bản đăng trên cổng thông tin điện tử của tỉnh Tuyên Quang và các trang văn bản pháp luật.
- Hỏi trực tiếp trưởng thôn, công an xã. Với người lớn tuổi không dùng điện thoại thông minh, đây là cách nhanh nhất. Trưởng thôn ở vùng cao thường nắm rất rõ thôn mình đã về xã nào, trụ sở xã mới đặt ở đâu.
Tra cứu trên các trang tổng hợp không chính thức tiện nhưng có thể sai ở những xã bị chia. Với giấy tờ đất đai, hợp đồng lớn, đơn khởi kiện, bạn nên dùng một trong ba nguồn trên.
Những chỗ dễ nhầm khi đọc danh sách
Một xã cũ bị chia cho hai xã mới. Có xã cũ được cắt một phần sang xã mới này, phần còn lại sang xã mới khác, thường theo ranh giới thôn. Ví dụ, xã Yên Định cũ ở Bắc Mê có phần về xã Minh Ngọc, có phần về xã Ngọc Đường. Người ở xã bị chia phải xem chính thôn của mình đi về đâu.
Tên xã mới trùng tên xã cũ nhưng rộng hơn nhiều. Xã Lũng Cú mới không chỉ là xã Lũng Cú cũ quanh cột cờ mà gồm cả Má Lé, Lũng Táo. Khi ai đó nói "ở xã Lũng Cú", bạn có thể phải hỏi thêm thôn nào.
Tên địa danh du lịch không phải tên xã. Mã Pì Lèng, Nho Quế, Thạch Lâm, Cán Tỷ… có cái là tên đèo, sông, xã cũ hay điểm đến. Xã Cán Tỷ mới gộp Cán Tỷ với Bát Đại Sơn; còn đèo Mã Pì Lèng nằm giữa Đồng Văn và Mèo Vạc, không phải tên đơn vị hành chính.
Xã mới vắt qua hai huyện cũ. Xã Ngọc Đường gồm phần từ thành phố Hà Giang cũ và phần từ Bắc Mê cũ; xã Thông Nguyên gồm phần từ Hoàng Su Phì cũ và Quang Bình cũ. Hồ sơ cũ của bạn có thể nằm ở huyện cũ khác với hàng xóm cùng xã mới.
Cách viết Hòa hay Hoà, Thủy hay Thuỷ. Thuận Hòa, Thanh Thủy được viết hai kiểu đặt dấu. Hai kiểu là một; hệ thống điện tử thường dùng một kiểu cố định, bạn chọn trong danh mục là được.
Trụ sở xã mới và chuyện đi lại ở vùng cao
Xã mới rộng hơn đồng nghĩa với việc trụ sở có khi xa hơn trước. Ở vùng núi đá, khoảng cách trên bản đồ không nói lên được thời gian đi; một quãng đường ngắn có thể phải vượt dốc, qua đèo, mùa mưa còn sạt lở. Nhiều xã mới vì thế bố trí điểm tiếp nhận hồ sơ ở trụ sở các xã cũ trong giai đoạn đầu, hoặc cán bộ đi tiếp nhận lưu động theo lịch.
Cách tốt nhất là hỏi trưởng thôn xem xã mình có điểm tiếp nhận nào gần, lịch làm việc thế nào, trước khi đi. Những việc làm được trực tuyến như đăng ký cư trú, khai sinh cho trẻ, đăng ký khai tử, nhiều thủ tục bảo hiểm thì nên nhờ con cháu biết dùng điện thoại làm trên cổng dịch vụ công hoặc VNeID để khỏi phải đi.
Với người ngoài vùng làm ăn, giao hàng, giao thư, cần nhớ: tên xã mới không cho biết đường đi. Ghi kèm tên thôn, tên xã cũ trong ngoặc và một mốc dễ nhận như chợ, trường, điểm trường giúp người nhận tìm được nhà bạn.
Vùng Hà Giang cũ trong tỉnh Tuyên Quang mới
Tỉnh Tuyên Quang sau hợp nhất trải từ vùng trung du quanh thành phố Tuyên Quang cũ lên tới điểm cực Bắc ở Lũng Cú. Vùng Hà Giang cũ chiếm phần phía bắc, giáp Trung Quốc ở phía bắc và tây bắc, giáp Cao Bằng ở phía đông, giáp Lào Cai ở phía tây. Phần Tuyên Quang cũ, với những vùng như Na Hang, Lâm Bình, Chiêm Hóa, Hàm Yên, Yên Sơn, Sơn Dương, nằm ở phía nam.
Vì vậy trong cùng một tỉnh có hai "trung tâm" mà người dân quen gọi: trung tâm Hà Giang cũ (nay là hai phường Hà Giang 1, Hà Giang 2) và trung tâm Tuyên Quang cũ, nơi đặt cơ quan cấp tỉnh. Nối hai nơi là quốc lộ 2 chạy dọc thung lũng sông Lô, qua Vị Xuyên, Bắc Quang. Khi ai đó nói "lên tỉnh", với người Hà Giang cũ có khi vẫn là xuống trung tâm Hà Giang, có khi là về Tuyên Quang; nên hỏi lại cho rõ trước khi đi.
Trên giấy tờ, tất cả đều là tỉnh Tuyên Quang. Trong đời sống, vùng Hà Giang cũ vẫn có nhịp riêng: chợ phiên theo chu kỳ, mùa hoa, mùa khách, các tuyến đường lên cao nguyên đá. Sắp xếp hành chính đổi tên trên giấy, không đổi được những chuyện đó, và cũng không xoá được thói quen gọi tên quê theo huyện cũ.
Tên cũ vẫn có ích, đừng vứt bỏ
Dù không còn trong địa chỉ hành chính, tên xã và huyện cũ vẫn xuất hiện trên rất nhiều thứ: sổ đỏ, giấy khai sinh, hồ sơ học bạ, lý lịch, bảng tên trường, tên chợ phiên, tên hợp tác xã. Trong mười năm tới, giấy tờ cũ và mới sẽ cùng tồn tại; người đọc giấy tờ cần biết cả hai tên.
Vì vậy, nhiều gia đình nên giữ một tờ ghi chú nhỏ: thôn mình, xã cũ, huyện cũ, xã mới. Khi đi làm thủ tục, khi nhờ người quen ở xa làm hộ, khi con cháu đi học đại học phải khai lý lịch, tờ ghi chú đó giúp khai đúng ngay mà không phải hỏi ai.
Với các cơ sở kinh doanh, hợp tác xã, homestay, việc cập nhật địa chỉ trên giấy đăng ký, biển hiệu, trang bán hàng là chuyện riêng, có hướng dẫn riêng; người kinh doanh nên đọc kỹ phần dành cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh thay vì suy từ quy định cho người dân.
Câu hỏi thường gặp
Thành phố Hà Giang cũ nay là phường nào?
Khu vực thành phố Hà Giang cũ nay chủ yếu thuộc hai phường Hà Giang 1 và Hà Giang 2 của tỉnh Tuyên Quang. Riêng xã Ngọc Đường cũ thành phần lõi của xã Ngọc Đường mới, gộp cùng phần đất từ Bắc Mê cũ. Muốn biết nhà mình thuộc phường nào, xem thông tin cư trú trên VNeID hoặc hỏi tổ trưởng dân phố.
Huyện Đồng Văn còn không?
Cấp huyện đã bỏ trên cả nước từ ngày 1/7/2025, nên huyện Đồng Văn không còn là đơn vị hành chính. Tên Đồng Văn vẫn còn ở xã Đồng Văn, gộp từ thị trấn Đồng Văn và một số xã lân cận, và trong tên cao nguyên đá Đồng Văn.
Xã mình bị chia cho hai xã mới thì sao biết thuộc bên nào?
Ranh giới chia thường theo thôn. Nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh ghi rõ phần diện tích, dân số chuyển đi. Cách nhanh nhất vẫn là xem thông tin cư trú của chính bạn trên VNeID hoặc hỏi trưởng thôn.
Ghi địa chỉ có cần thêm chữ "khu vực Hà Giang cũ" không?
Trong giấy tờ hành chính thì không cần; ghi thôn, xã mới, tỉnh Tuyên Quang là đủ. Trong thư từ, bưu kiện, đơn đặt hàng, thêm tên cũ trong ngoặc giúp người giao hàng tìm đúng vùng, vì tỉnh Tuyên Quang mới trải rất rộng.
Tên thôn có bị đổi theo không?
Phần lớn tên thôn, bản, tổ dân phố giữ nguyên khi xã được gộp. Một số nơi có thể sắp xếp lại thôn theo quyết định riêng của tỉnh, nhưng đó là việc tách biệt. Nếu thôn mình có thay đổi, trưởng thôn sẽ được thông báo trước.