“Vòng cung Hà Giang” là cách gọi chung cho hành trình xuất phát từ thành phố Hà Giang cũ, đi lên Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn, qua đèo Mã Pì Lèng sang Mèo Vạc rồi vòng về bằng một đường khác hoặc quay lại đường cũ. Đi xe máy, phần lớn người ta chia vòng này thành ba đến bốn ngày, mỗi ngày chỉ chạy một quãng vừa phải vì đường đèo tốn sức hơn nhiều so với con số cây số.
Chia chặng đúng quyết định chuyến đi có vui hay không. Lái quá dài trong một ngày dẫn tới mệt, chạy tối, và tai nạn ở vùng núi thường bắt đầu từ đúng hai thứ đó. Bài này nói về cách chia chặng, nghỉ ở đâu, đổ xăng thế nào, và vì sao nên giữ một ngày trống. Phần “xem gì ở từng điểm” nằm ở mục điểm đến của trang.
Hình dung vòng cung: hai nửa rất khác nhau
Nửa đi lên, từ thành phố Hà Giang cũ qua dốc Bắc Sum lên Quản Bạ, rồi Yên Minh, là chuỗi đèo dài, độ cao tăng dần, đường được làm khá tốt nhưng nhiều khúc cua liên tiếp. Đây là chặng đầu tiên nên người lái thường còn khoẻ, nhưng cũng là lúc chưa quen xe thuê và chưa quen nhịp cua. Đi chậm trong buổi sáng đầu tiên là cách tập quen an toàn nhất.
Nửa trên cao nguyên đá, từ Yên Minh lên Đồng Văn, qua Mã Pì Lèng sang Mèo Vạc, là phần mọi người tới để xem. Quãng đường giữa các điểm không dài nhưng dừng nghỉ nhiều, đèo cao, gió mạnh, có khi sương phủ kín. Một ngày chỉ đi vài chục cây số mà tối về vẫn thấy mệt là chuyện thường.
Đường về có hai hướng hay được chọn: quay lại Yên Minh theo quốc lộ 4C, hoặc đi nhánh phía nam qua vùng Mậu Duệ, Du Già rồi xuống Bắc Mê theo quốc lộ 34 để về thành phố cũ. Nhánh thứ hai vắng, cảnh khác, nhưng có đoạn hẹp và mặt đường có thể xấu sau mưa; trước khi đi nên hỏi người địa phương tình trạng đường mới nhất.
Một cách chia chặng bốn ngày cho người lái lần đầu
Đây là khung tham khảo theo nhịp chậm, đặt nặng việc nghỉ trước khi trời tối. Thời gian lái thực tế phụ thuộc thời tiết và số lần dừng của bạn:
| Ngày | Chặng | Tính chất đường | Gợi ý nhịp đi |
|---|---|---|---|
| 1 | Thành phố Hà Giang cũ → Quản Bạ → Yên Minh | Chuỗi đèo dài đầu tiên, dốc Bắc Sum, cổng trời Quản Bạ | Xuất phát sau bữa sáng, đi chậm để quen xe, nghỉ trưa ở Quản Bạ |
| 2 | Yên Minh → Đồng Văn (có thể rẽ Lũng Cú) | Đèo cao, nhiều cua tay áo, đoạn qua thung lũng Sủng Là | Đi sớm, nếu rẽ Lũng Cú thì về Đồng Văn trước khi tối |
| 3 | Đồng Văn → Mã Pì Lèng → Mèo Vạc, rồi đi tiếp hoặc nghỉ | Đèo ven vực, gió mạnh, nhiều người dừng chụp ảnh | Chặng ngắn, dành thời gian cho đèo; quyết định đường về theo thời tiết |
| 4 | Mèo Vạc → về thành phố cũ (qua Yên Minh hoặc qua Du Già) | Chặng dài nhất, xuống dốc nhiều | Đi sớm, nghỉ thường xuyên, không cố về kịp xe đêm nếu đang muộn |
Người có ba ngày thường gộp ngày hai và ba, khi đó ngày giữa rất dài và gần như không còn thời gian dừng lại. Người có năm ngày nên thêm một đêm ở Đồng Văn hoặc Mèo Vạc thay vì thêm điểm mới, vì chính những buổi sáng thong thả trên cao nguyên mới là lúc đẹp nhất.
Vì sao cây số ở đây không nói được gì
Đường đèo ăn tốc độ. Trên quốc lộ đồng bằng, một giờ đi được quãng dài. Trên đèo, bạn liên tục giảm tốc trước cua, nhường xe lớn, tránh đá lăn, đàn bò, trẻ con đi học. Tốc độ trung bình thấp hơn nhiều so với cảm giác.
Dừng chụp ảnh nhiều hơn dự tính. Gần như mọi khúc cua lớn trên cao nguyên đá đều có cảnh đẹp. Mỗi lần dừng, cởi mũ, chụp, đội lại, khởi động xe mất vài phút; cộng lại cả ngày là thêm hàng giờ.
Mệt mỏi đến từ tập trung, không phải quãng đường. Lái đèo đòi hỏi mắt và tay làm việc liên tục. Sau vài giờ, phản xạ chậm đi dù bạn không thấy buồn ngủ. Đó là lý do nên đặt giới hạn thời gian lái mỗi ngày thay vì giới hạn cây số.
Thời tiết có thể đổi trong một buổi. Sáng nắng, trưa sương mù kéo lên đèo là chuyện thường ở vùng cao. Khi tầm nhìn chỉ còn vài chục mét, bạn phải đi rất chậm hoặc dừng hẳn, và lịch trình dồn ép sẽ đẩy bạn vào thế phải chạy liều.
Nghỉ đêm ở đâu và vì sao không nên chạy tối
Các điểm nghỉ đêm phổ biến trên vòng cung là thành phố Hà Giang cũ, khu trung tâm Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn và Mèo Vạc, cùng nhiều homestay ở các thôn dọc đường. Trung tâm các xã cũ nay vẫn là nơi tập trung chỗ ở, quán ăn, cây xăng và hiệu thuốc. Ở thôn bản thì yên tĩnh và gần cảnh hơn, nhưng đường vào có thể dốc, hẹp, khó đi khi trời tối hoặc mưa.
Quy tắc quan trọng nhất là về đến chỗ nghỉ trước khi trời tối. Ánh sáng trên núi tắt nhanh, nhất là mùa đông và những ngày sương. Lái đèo trong bóng tối với đèn xe máy, gặp xe tải ngược chiều bật pha, là tình huống mà ngay cả người lái giỏi cũng muốn tránh. Nếu thấy chặng còn dài mà trời đã chiều, hãy dừng ở điểm gần nhất có chỗ nghỉ thay vì cố đi.
Đặt trước chỗ nghỉ là nên làm vào mùa cao điểm như mùa hoa tam giác mạch hay các kỳ nghỉ lễ, nhưng nên giữ chút linh hoạt: chọn nơi cho phép đổi ngày nếu thời tiết xấu. Lịch trình cứng nhắc khi trời đổi là thứ đẩy người ta đi tiếp trong điều kiện không nên đi.
Xăng, tiền mặt, sóng điện thoại: những thứ nhỏ dễ hụt
Vùng cao không thiếu cây xăng ở trung tâm xã, nhưng giữa hai trung tâm có thể là quãng dài toàn đèo. Một vài thói quen giúp bạn khỏi rơi vào cảnh hết xăng giữa núi:
- Đổ đầy bình mỗi khi đi qua trung tâm xã có cây xăng, kể cả khi bình còn nửa. Xe số dung tích nhỏ, bình xăng nhỏ, leo dốc nhiều ăn xăng hơn đường bằng.
- Không mặc định mọi cây xăng đều mở đến khuya; ở nhiều nơi họ nghỉ sớm. Hỏi chỗ lưu trú cây xăng gần nhất và giờ mở cửa thường lệ.
- Mang theo một ít tiền mặt. Chuyển khoản phổ biến hơn trước nhưng ở quán nhỏ, chợ phiên hay khi sóng yếu, tiền mặt vẫn là thứ chắc ăn nhất.
- Tải bản đồ ngoại tuyến cho cả vòng, sạc dự phòng đầy, và đừng để điện thoại xuống quá thấp khi đang trên đèo. Điện thoại vừa là bản đồ, vừa là cách gọi giúp khi có chuyện.
- Lưu số của nơi thuê xe và nơi nghỉ đêm, hỏi họ trước nếu xe hỏng giữa đường thì họ hỗ trợ thế nào, ai chịu chi phí đưa xe về.
Mấy việc này mất chưa tới nửa giờ chuẩn bị nhưng tránh được những tình huống mất cả buổi giữa đường.
Giữ một ngày trống: cái giá rẻ nhất cho sự an toàn
Lời khuyên mà nhiều người đã đi nhắc lại là để trống ít nhất một ngày, hoặc ít ra là nửa ngày, trong lịch trình. Ngày trống không phải để thêm điểm đến mà để hấp thụ những thứ không lường trước: một trận mưa lớn khiến đường có nguy cơ sạt, một chiếc xe thủng lốp phải chờ thợ, một người trong nhóm bị say nắng hay cảm lạnh.
Khi có ngày trống, bạn được phép nói “hôm nay không đi” mà không phải huỷ vé xe về hay bỏ chỗ nghỉ đã đặt. Không có nó, mọi quyết định trên đường đều bị đẩy về phía đi tiếp. Nếu cuối chuyến mọi thứ suôn sẻ, ngày trống thành buổi sáng ngồi chợ phiên, đi bộ quanh phố cổ hay ngủ thêm, một phần thưởng đáng giá sau mấy ngày lái đèo.
Nhóm đi đông nên thống nhất trước một nguyên tắc: bất cứ ai thấy không ổn đều có quyền đề nghị dừng, và cả nhóm dừng theo. Đi chậm theo người yếu nhất luôn tốt hơn để một người cố theo nhịp của người khỏe nhất.
Đi theo nhóm: đội hình và tín hiệu đơn giản
Chọn người dẫn và người chốt. Người đi đầu nên là người lái chậm và cẩn thận nhất, không phải người nhanh nhất; người đi cuối là người lái vững, có điện thoại còn pin và biết đường về. Cả nhóm không ai vượt người dẫn, không ai bị bỏ lại sau người chốt.
Giữ khoảng cách đủ xa. Trên đèo, xe trước có thể phải phanh gấp vì đá rơi hay gia súc. Khoảng cách đủ để bạn dừng kịp mà không phải đánh lái ra giữa đường. Không chạy song song hai xe trên đường hẹp, không chạy dàn hàng ngang khi dừng chụp ảnh.
Hẹn điểm tập trung thay vì bám nhau. Bám sát nhau để không lạc là thói quen gây tai nạn. Tốt hơn là thống nhất trước các điểm dừng: đỉnh đèo, cây xăng, trung tâm xã. Ai đến trước thì đỗ gọn vào lề và chờ, người dẫn đếm đủ xe rồi mới đi tiếp.
Thống nhất vài tín hiệu tay. Giơ tay chỉ xuống mặt đường để báo ổ gà, sỏi; vẫy tay xuống để báo giảm tốc; bật xi nhan sớm trước khi dừng. Đơn giản nhưng giúp người phía sau phản ứng kịp, nhất là khi tiếng gió át mọi tiếng gọi.
Xe hỏng thì cả nhóm dừng. Không để một người ở lại một mình chờ thợ giữa đèo. Nếu phải tách nhóm, ít nhất hai người ở lại cùng nhau, gọi cho nơi thuê xe và báo vị trí cho người đi trước.
Trở về đúng giờ xe khách mà không phải chạy vội
Nhiều người đi vòng cung rồi bắt xe khách đêm về Hà Nội ngay trong ngày cuối. Kế hoạch này ổn nếu chặng cuối ngắn và bạn tính dư nhiều giờ. Vấn đề là xe đêm có giờ cố định, còn đường núi thì không: một đoạn tắc vì sửa đường, một trận mưa hay một lốp xe thủng là đủ khiến bạn rơi vào cảnh vừa lái đèo vừa nhìn đồng hồ.
Cách an toàn hơn là về tới thành phố cũ từ đầu buổi chiều, trả xe, tắm rửa rồi mới ra xe. Nếu chặng cuối dài, ví dụ đi đường Du Già, hãy cân nhắc ngủ thêm một đêm ở thành phố cũ và đi xe sáng hôm sau. Hỏi nhà xe về việc đổi giờ đi khi có sự cố, và ghi nhớ rằng bỏ lỡ một chuyến xe luôn rẻ hơn mọi tai nạn trên đèo.
Câu hỏi thường gặp
Đi vòng cung Hà Giang mất mấy ngày là vừa?
Với xe máy, ba ngày là tối thiểu và khá vội, bốn ngày cho nhịp thoải mái, năm ngày trở lên nếu muốn thêm Lũng Cú, ngủ hai đêm trên cao nguyên hay có ngày dự phòng thời tiết. Số ngày này chưa tính đường từ Hà Nội lên và về.
Đi vòng cung theo chiều nào thì tốt hơn?
Phần đông đi theo chiều Quản Bạ, Yên Minh trước rồi lên Đồng Văn, Mèo Vạc, vì dịch vụ dọc đường quen theo chiều này và độ khó tăng dần. Đi ngược lại cũng được, nhưng bạn sẽ gặp đèo cao nhất sớm hơn khi chưa quen xe.
Có nên đi vòng cung một mình bằng xe máy?
Được nếu bạn lái vững và chuẩn bị kỹ, nhưng rủi ro cao hơn đi theo nhóm vì không ai hỗ trợ khi xe hỏng hay ngã xe. Báo lịch trình cho người thân, nghỉ đêm ở nơi có người, và cân nhắc thuê người lái địa phương cho các đoạn khó.
Đường về qua Du Già có khó hơn đường cũ?
Thường hẹp và vắng hơn, mặt đường có đoạn xấu nhất là sau mưa, ít cây xăng và quán hơn. Đổi lại cảnh yên tĩnh. Chỉ nên chọn khi trời khô, còn sớm trong ngày và đã hỏi người địa phương tình trạng đường.
Đi vòng cung có cần đặt chỗ nghỉ trước?
Mùa đông khách, đặc biệt mùa hoa tam giác mạch và các kỳ nghỉ dài, nên đặt trước đêm đầu và các đêm ở Đồng Văn, Mèo Vạc. Ngày thường có thể linh hoạt hơn, nhưng vẫn nên gọi trước trong ngày để chắc còn chỗ trước khi trời tối.
Ngày dự phòng nên đặt ở đâu trong lịch?
Đặt ở cuối chặng trên cao nguyên, ví dụ thêm một đêm ở Đồng Văn hoặc Mèo Vạc. Nếu thời tiết xấu, bạn chờ ở đó; nếu đẹp, bạn có thêm một buổi đi bộ, đi chợ hoặc ra lại đèo vào lúc ánh sáng đẹp.