Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Hà Giang không còn là một đơn vị hành chính cấp tỉnh riêng. Hà Giang và Tuyên Quang được hợp nhất thành một tỉnh mang tên Tuyên Quang, trung tâm hành chính đặt tại Tuyên Quang. Cùng ngày đó, cả nước bỏ cấp huyện, nên toàn bộ vùng Hà Giang cũ giờ chỉ còn hai tầng: tỉnh Tuyên Quang và các xã, phường trực thuộc tỉnh.
Vì vậy khi ai đó hỏi "Hà Giang thuộc tỉnh nào", câu trả lời ngắn là: vùng đất Hà Giang nay thuộc tỉnh Tuyên Quang. Câu trả lời dài hơn cần nói thêm vài điều: 193 xã, phường, thị trấn cũ của Hà Giang được sắp xếp lại còn 73 xã, phường mới; thành phố Hà Giang cũ không còn mà trở thành hai phường mang tên Hà Giang 1 và Hà Giang 2; tên mười huyện cũ phần lớn sống tiếp dưới dạng tên xã.
Bài này giải thích những gì đã thay đổi, những gì vẫn giữ nguyên trong đời sống hằng ngày, và cách viết đúng khi bạn cần nhắc tới Hà Giang sau sáp nhập.
Hà Giang và Tuyên Quang hợp nhất như thế nào
Năm 2025, Quốc hội thông qua việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh, đưa cả nước từ 63 xuống 34 tỉnh, thành phố. Trong đợt này, Hà Giang và Tuyên Quang là một cặp hợp nhất: hai tỉnh liền kề nhau trên trục sông Lô và quốc lộ 2, từng chung một tỉnh trong giai đoạn 1976–1991 với tên Hà Tuyên. Tỉnh mới lấy tên Tuyên Quang, và các cơ quan cấp tỉnh làm việc tại Tuyên Quang.
Việc hợp nhất không làm thay đổi đường biên giới quốc gia hay ranh giới với các tỉnh khác. Phía bắc vùng Hà Giang cũ vẫn giáp Trung Quốc, phía tây vẫn giáp Lào Cai (tỉnh Lào Cai mới gồm cả Yên Bái cũ), phía đông vẫn giáp Cao Bằng. Điều thay đổi là bản đồ hành chính bên trong: Tuyên Quang mới trải dài từ vùng trung du giáp Phú Thọ, Thái Nguyên lên tận điểm cực Bắc ở Lũng Cú.
Về trình tự, nghị quyết của Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh được thông qua vào tháng 6/2025, kèm các nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp cấp xã của từng tỉnh. Tất cả cùng có hiệu lực từ ngày 1/7/2025. Trong vài tuần chuyển tiếp, bộ máy cấp tỉnh, cấp xã mới được kiện toàn, con dấu, trụ sở, tài khoản được bàn giao. Vì vậy ở thời điểm giữa năm 2025, nhiều người dân thấy thông tin thay đổi liên tục; đến nay phần lớn đã ổn định.
Một điểm hay bị hiểu nhầm: hợp nhất không có nghĩa là "Hà Giang bị xoá tên". Tên Hà Giang vẫn hiện diện trong tên hai phường trung tâm, trong tên gọi vùng du lịch quen thuộc, trong lịch sử và trong cách người dân tự gọi quê mình. Chỉ là trên giấy tờ hành chính, cấp tỉnh giờ ghi Tuyên Quang.
Trước và sau ngày 1/7/2025: so sánh nhanh
Bảng dưới gói các thay đổi chính mà người dân và người đến vùng Hà Giang cũ hay gặp:
| Nội dung | Trước 1/7/2025 | Từ 1/7/2025 |
|---|---|---|
| Cấp tỉnh | Tỉnh Hà Giang | Tỉnh Tuyên Quang (gồm Hà Giang cũ và Tuyên Quang cũ) |
| Trung tâm tỉnh | Thành phố Hà Giang | Tại Tuyên Quang |
| Cấp huyện | Thành phố Hà Giang và 10 huyện | Không còn cấp huyện |
| Cấp xã | 193 xã, phường, thị trấn | 73 xã, phường (2 phường, 71 xã) |
| Thành phố Hà Giang | Thành phố trực thuộc tỉnh | Phường Hà Giang 1, phường Hà Giang 2 và một phần xã Ngọc Đường |
| Thị trấn huyện lỵ | Thị trấn Đồng Văn, Mèo Vạc, Yên Minh… | Nhập vào xã mới, phần lớn mang tên huyện cũ |
Con số 73 được đếm từ danh mục đối chiếu đơn vị cũ – mới. Một vài xã cũ bị chia cho hai xã mới (ví dụ một phần xã Yên Định của Bắc Mê về xã Ngọc Đường), nên khi tra địa chỉ cụ thể bạn nên xem theo thôn, bản chứ không chỉ theo tên xã cũ.
Vì sao trung tâm hành chính đặt tại Tuyên Quang
Người Hà Giang hỏi câu này nhiều nhất, vì từ vùng cao Đồng Văn, Mèo Vạc về Tuyên Quang xa hơn hẳn so với về thành phố Hà Giang cũ. Đợt sắp xếp năm 2025 dùng một bộ tiêu chí chung cho cả nước: quy mô dân số, diện tích, vị trí kết nối giao thông với vùng đồng bằng, hạ tầng sẵn có của đô thị làm trung tâm. Tuyên Quang nằm ở đầu phía nam của tỉnh mới, gần Hà Nội và các tỉnh trung du hơn, nên được chọn làm nơi đặt cơ quan cấp tỉnh.
Để bù cho khoảng cách, mô hình chính quyền hai cấp đẩy phần lớn thủ tục thường ngày xuống cấp xã: hộ tịch, chứng thực, nhiều việc về đất đai và cư trú được giải quyết ở xã, phường nơi bạn sống hoặc qua cổng dịch vụ công trực tuyến. Việc phải lên tỉnh chỉ còn với một số thủ tục chuyên ngành. Chi tiết cụ thể về nơi nộp hồ sơ thay đổi theo từng lĩnh vực, nên khi có việc, bạn nên hỏi trước bộ phận một cửa của xã hoặc tra trên cổng dịch vụ công.
Với vùng biên giới, các đồn biên phòng, cửa khẩu và lực lượng quản lý biên giới vẫn đóng tại chỗ như trước. Hợp nhất tỉnh là chuyện tổ chức bộ máy, không làm thay đổi việc quản lý đường biên.
Những gì vẫn giữ nguyên trong đời sống
Thôn, bản, tổ dân phố. Đơn vị nhỏ nhất nơi người dân sinh sống phần lớn giữ nguyên tên. Bản Lô Lô Chải vẫn là Lô Lô Chải, phố cổ Đồng Văn vẫn là phố cổ. Thay đổi nằm ở tầng xã và tỉnh ghi phía sau.
Giấy tờ đã cấp. Căn cước, sổ đỏ, giấy phép kinh doanh ghi địa chỉ cũ vẫn có giá trị sử dụng; nhà nước không bắt người dân đổi hàng loạt chỉ vì đổi tên đơn vị hành chính. Khi làm thủ tục mới hoặc cấp lại thì giấy tờ sẽ ghi địa chỉ mới.
Tên gọi vùng du lịch. Du khách vẫn nói "đi Hà Giang", các cung đường, mùa hoa tam giác mạch, cao nguyên đá Đồng Văn vẫn là những tên quen thuộc. Danh hiệu công viên địa chất toàn cầu gắn với vùng đất, không phụ thuộc tên tỉnh.
Biển số xe. Xe đã đăng ký mang biển 23 (mã Hà Giang cũ) không phải đổi biển chỉ vì sáp nhập. Việc cấp biển cho xe đăng ký mới sau sáp nhập theo quy định của ngành công an tại thời điểm đăng ký, bạn nên hỏi trực tiếp nơi đăng ký xe.
Đặc sản và thương hiệu. Chè Shan tuyết, cam sành, mật ong bạc hà mang tên vùng Hà Giang, Bắc Quang, Hoàng Su Phì vẫn là những tên gọi quen; các chỉ dẫn địa lý đã đăng ký gắn với vùng sản xuất chứ không phải với tên tỉnh trên giấy tờ.
Vùng Hà Giang cũ nằm ở đâu trong tỉnh Tuyên Quang mới
Nhìn trên bản đồ tỉnh mới, vùng Hà Giang cũ chiếm nửa phía bắc và là phần đất cao, hiểm trở nhất. Từ nam lên bắc, địa hình đổi khá rõ: thung lũng sông Lô quanh Bắc Quang, Vĩnh Tuy còn thấp và ấm, nhiều đồi cam, đồi chè; lên Vị Xuyên và khu trung tâm thành phố cũ là thung lũng hẹp kẹp giữa núi; vượt dốc Bắc Sum, cổng trời Quản Bạ thì bước vào cao nguyên đá Quản Bạ – Yên Minh – Đồng Văn – Mèo Vạc. Phía tây là vùng núi đất với ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, Xín Mần; phía đông là thung lũng sông Gâm ở Bắc Mê.
Tuyên Quang cũ, ở nửa phía nam, phần lớn là đồi núi thấp và trung du, có hồ thủy điện Na Hang, khu di tích Tân Trào. Hai vùng nối với nhau chủ yếu bằng quốc lộ 2 men theo sông Lô. Vì vậy trong tỉnh mới, khoảng cách và thời gian đi lại chênh nhau rất nhiều: từ trung tâm tỉnh lên vùng cực Bắc là một chặng dài qua nhiều đèo dốc, trong khi giữa các xã vùng thấp thì đi lại thuận hơn.
Hiểu bức tranh này giúp bạn đọc đúng các thông tin sau sáp nhập. Khi một bài báo nói về "tỉnh Tuyên Quang", nội dung có thể chỉ liên quan vùng trung du phía nam; còn những gì gắn với cao nguyên đá, ruộng bậc thang, mùa hoa tam giác mạch, chè Shan tuyết cổ thụ thì gần như đều thuộc vùng Hà Giang cũ. Trang này tập trung vào phần đất ấy, và mỗi khi cần nhắc tới phần Tuyên Quang cũ thì sẽ ghi rõ để bạn khỏi nhầm.
Viết địa chỉ vùng Hà Giang cũ thế nào cho đúng
Địa chỉ mới có ba phần: thôn hoặc tổ, xã hoặc phường, rồi tỉnh Tuyên Quang. Không còn chữ "huyện" ở giữa. Ví dụ, một nhà ở thị trấn Đồng Văn cũ nay viết là "thôn hoặc tổ…, xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang". Một gia đình ở phường Trần Phú cũ của thành phố Hà Giang nay thuộc phường Hà Giang 2, tỉnh Tuyên Quang.
Khi gửi hàng, đặt xe hay hẹn gặp, nhiều người vẫn quen nói tên huyện cũ. Điều này không sai trong giao tiếp, và còn giúp người nghe hình dung nhanh hơn. Cách viết an toàn là ghi địa chỉ mới, rồi thêm trong ngoặc tên cũ: "xã Sà Phìn (Xà Phìn, Đồng Văn cũ)". Với bưu phẩm, ghi kèm số điện thoại người nhận và tên thôn để người giao hàng dễ tìm, vì bản đồ trên một số ứng dụng có thể chưa cập nhật kịp.
Một lưu ý nhỏ về chính tả: vài tên xã mới được ghi khác cách viết quen trước đây. Danh mục đơn vị mới ghi "Sà Phìn" (thường viết Xà Phìn trước kia) và "Phố Bảng" (thị trấn cũ hay viết Phó Bảng). Khi điền giấy tờ, bạn nên chép đúng tên theo văn bản của xã, phường nơi mình cư trú.
Mười huyện cũ đi đâu: nhìn nhanh
Mỗi huyện cũ được chia thành nhiều xã mới; tên huyện thường được giữ cho xã có trung tâm huyện lỵ cũ. Một số ví dụ:
- Đồng Văn: xã Đồng Văn, Lũng Cú, Lũng Phìn, Phố Bảng, Sà Phìn.
- Mèo Vạc: xã Mèo Vạc, Khâu Vai, Niêm Sơn, Sơn Vĩ, Sủng Máng, Tát Ngà.
- Yên Minh: xã Yên Minh, Bạch Đích, Du Già, Đường Thượng, Mậu Duệ, Ngọc Long, Thắng Mố.
- Quản Bạ: xã Quản Bạ, Cán Tỷ, Lùng Tám, Nghĩa Thuận, Tùng Vài.
- Hoàng Su Phì: xã Hoàng Su Phì, Bản Máy, Hồ Thầu, Nậm Dịch, Pờ Ly Ngài, Tân Tiến, Thàng Tín, Thông Nguyên.
- Xín Mần: xã Xín Mần, Khuôn Lùng, Nấm Dẩn, Pà Vầy Sủ, Quảng Nguyên, Trung Thịnh.
- Bắc Quang, Quang Bình, Vị Xuyên, Bắc Mê: mỗi huyện thành sáu đến mười một xã, trong đó có xã mang đúng tên huyện cũ.
Danh sách đầy đủ theo từng huyện, kèm xã cũ gộp vào từng xã mới, có trong bài riêng về xã phường mới của vùng Hà Giang cũ trên trang này.
Câu hỏi thường gặp
Hà Giang còn là tỉnh không?
Không. Từ ngày 1/7/2025, Hà Giang không còn là tỉnh riêng mà hợp nhất với Tuyên Quang thành tỉnh Tuyên Quang. "Hà Giang" nay được dùng để chỉ vùng đất tỉnh cũ, và còn là tên của hai phường Hà Giang 1, Hà Giang 2 ở khu trung tâm thành phố cũ.
Tỉnh mới có tên là gì và trung tâm ở đâu?
Tỉnh mới mang tên Tuyên Quang. Các cơ quan cấp tỉnh như Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân tỉnh làm việc tại Tuyên Quang. Thủ tục thường ngày phần lớn làm ở xã, phường nơi bạn cư trú hoặc trên cổng dịch vụ công trực tuyến.
Thành phố Hà Giang cũ bây giờ gọi là gì?
Thành phố Hà Giang cũ được sắp xếp thành phường Hà Giang 1 và phường Hà Giang 2; xã Ngọc Đường cũ của thành phố nhập với một phần xã Yên Định (Bắc Mê) thành xã Ngọc Đường. Người dân vẫn quen gọi chung khu vực này là thành phố Hà Giang.
Có phải đổi căn cước, sổ đỏ vì sáp nhập không?
Không bắt buộc đổi ngay. Giấy tờ đã cấp với địa chỉ cũ vẫn dùng được. Khi bạn làm thủ tục mới, cấp đổi hoặc cấp lại, cơ quan sẽ ghi địa chỉ theo đơn vị hành chính mới. Quy định cụ thể có thể được hướng dẫn thêm, nên hỏi bộ phận một cửa của xã, phường.
Đi du lịch Hà Giang có gì khác sau sáp nhập?
Gần như không có gì khác với du khách: cung đường, điểm đến, mùa hoa vẫn vậy. Chỉ khi xem địa chỉ chỗ nghỉ hay khai báo lưu trú, bạn sẽ thấy ghi xã và tỉnh Tuyên Quang thay cho huyện và tỉnh Hà Giang như trước.
Hà Giang và Tuyên Quang từng chung tỉnh trước đây chưa?
Có. Từ năm 1976 đến năm 1991 hai tỉnh từng hợp thành tỉnh Hà Tuyên, rồi được chia lại. Lần hợp nhất năm 2025 là lần thứ hai hai vùng đất này cùng nằm trong một tỉnh, lần này lấy tên Tuyên Quang.